hits

The Maghreb Connection: Kva rolle spelar den nordafrikanske pverknaden i terrorutviklinga?

Av Bjrn Kvalsvik Nicolaysen, professor, Universitetet i Stavanger.

Kva er det som tiltrekkjer s mange nordafrikanarar til terrorhandlingar Islamsk Stat (IS) tek ansvaret for i ettertid? Og truleg i dei fleste hve har vore med p planleggje eller i det minste inspirere til?

Sprsmlet melder seg etter at det sidan 2012 og isr fr 2014 av har synt seg eit overtydeleg mnster ikkje berre i terrorhandlingar, men i andre slag valdshandlingar i fleire europeiske land. Det er svrt ofte menneske fr dei nordafrikanske landa Marokko, Algerie, Libya og Tunisia som er involverte og er anten utvarar eller str attom som planleggjarar, medlemmer av terrorceller, kurerar, entreprenrar/agentar for rekruttering til IS og s bortetter.

Mohamad Merah

Franskmennene hadde alt fr attentatet p Charlie Hebdo 7. januar 2015 og drapa dei pflgjande dagane, teke til registrere dette fenomenet. I mars 2012 drap Mohamad Merah fyrst ein fransk militr med marokkansk bakrunn, Imad Ibn Ziaten, kan hende av di han var av ein familie som var sterkt anti-islamistiske, mora var kjend som ein sterk feminist, eller ogs av di Ziaten hadde vore med dei franske styrkane i Afghanistan. Nokre dagar seinare skaut Merah tre militre i Montauban, drog s attende til Toulouse og drap tre jdiske skuleborn og ein lrar p skulen Ozar Hathora. Det er sidan kome fram at nraste miljet til Merah, irekna foreldra hans, fullt ut omfamna handlingane hans og aldri har nskt ta frstand fr dei.

Sorga over denne tilstanden, meir enn over at Mehmet vart massedrapsmann, ja barnedrapsmann for hemne seg p jdane, gjorde at den yngre broren Abdelghani kjende trong til gjere ei botsving p vegne av familien. Tidleg i  februar 2017 erklrte han at han ville g ein personleg marsj mot hat og islamistisk radikalisering, og la iveg heimanfr til fots mot Paris, dit han kom fram 19. mars. I mange intervju undervegs og etterp kunne han fortelje om bde muslimar og andre som kom og gav han mat og moralsk sttte, medan det var andre igjen som erklrte honom som svikar for den muslimske saka eller ogs, som liks gjerne erklrte at han og alle muslimar var like skuldige som Mohamed Merah. 

 

Abdelghani Merah har i sine mange intervju fortalt om valdelege milj mellom etterkommarane av algeriarar i Sr-Frankrike, om gjengmentalitet, om gifta som spreier seg fr koranlrarar og andre med tru p sharialovgjeving, om korleis mange unge fr affinitet til IS og utviklar hat til jdar. D Mohamad Merah gjekk amok i 2012, skapte det merksemd omkring fleire tilhve: Konfliktane mellom etterkomarar av algeriarar og marokkanarar; tendensen til ville flytte krigar i framande land heim til Frankrike, og endeleg, det ulmande hatet mot franske jdar som alt hadde skapt ei stor mengd valdelege episodar, isr i Sr-Frankrike, men g mange andre stader. Og som har gjort sitt til at 26 000 franske jdar har utvandra - mange til Israel - mellom 2006 og 2016.

Stoda for jdane i Frankrike er blitt langt verre enn fr, etter ungdomsopprra i dei store byane i 2005; medan politikarane har prvd glyme dei, har ungdomsgjengane gjenreist "jden" som den store fienden av islam. Alt ettersom muslimske ungdommar i defavoriserte milj utsette for jihadistisk propaganda har slutta kalle seg franske, og seier i staden at dei er muslimar, har graden av aggresjon mot jdar auka i omrde med slike "qad"- eller gjengmilj.


Nyttrsnatta i Kln

Protestmarsjen Abdelghani Merah kom noko etter at det vart kjent at to tredjedelar av dei som stod for aggresjonane ved Haubtbahnhof i Kln nyttrsnatta 2015, var fr Nord-Afrika eller hadde familierter der. "Nord-Afrika" vil her seie Marokko, Algerie og Tunisia, ein kan ogs rekne med Mauretania. Av 153 identifiserte gjerningsmenn, var 103 nordafrikanarar. Mange av dei hadde opphalde seg lenge i europeiske land, og reiste fritt inn i Tyskland fr Frankrike, Belgia, Italia og andre stader. Det viste seg at dei hadde bygd opp eit omfattande nettverk ved hjelp av mobiltelefonar, og fylgde slik ogs med p propagandaen fr IS.

Ifylgje ein seinare analyse i Frankfurter Allgemeine (07.01.2017, http://www.faz.net/-gpf-8p4gh) var det ikkje srs overraskande nr ein omsider fekk identifisert alle gjerningsmennene fr Klner-affra, sidan det i desse gruppene var eit stort fleirtal kriminelle, og overvakingspolitiet rekna med finne dei fleste som str i fare for bli rekrutterte til terrorceller, i desse milja. Og ganske rett: Attentatmannen som kyrde ein lastebil inn i ei folkemengd den 19. desember p Breitscheidplatz i Berlin, heitte Anis Amri og var fr Tunisia, han hadde nyss ftt avslag p asylsknaden sin.

FAZ-journalisten Rainer Hermann fortel i den ovannemnde artikkelen at syriske flyktningar slett ikkje har utgjort noko problem i Tyskland; dei skaffar seg jobb, er hardtarbeidande og held seg unna trbbel. Nordafrikanarane, derimot, er av det slaget som ikkje har drive det til noko heime og heller ikkje fr til noko i Tyskland, s dei m livnre seg av kriminalitet. Hermann spekulerer p om ikkje den uendeleg lange valdshistoria, heilt sidan lenge fr kolonitida d det var piratverksemd og krigar mellom slekter, stammer og etniske grupper, og alle dei krigane som sidan har vore, har skapt ein sreigen mentalitet som nordafrikanarane tek med seg til Europa.

Denne valdskulturen har i alle hve no installert seg i Europa. Der har sidan starten p 2000-talet vore gjort mykje forsking p valdsspiralen mellom ungdommar av isr algerisk herkomst i Frankrike. Rett nok er det store overdrivingar i utanlandske media kring tilstandane i visse forstader og omrde, biletet av forstadsungdommar som ter seg nrast som varulvar og gr laus p alt som ryver seg, er og blir heilt mytisk. Likevel strevar politi, sosialarbeidarar, rett-tenkjande moderate imamar og mange andre med halde orden p gutegjengar.

Dei muslimske milja har sjlve i stor grad sltt ned p gjengvaldtekter og gjengkriminalitet, og det lukkast ei tid etter 2005, nrare ti r kan hende, halde mykje av denne utviklinga i sjakk. No under unnatakstilstanden vert jo mangt sltt ndelaust ned av politiet, sjlvsagt, noko som for s vidt ikkje betrar forstadsungdommens tilhve til politiet, som ofte opptrer med undig mykje valdsbruk (slik som i dmet med den valdtekne guten i 93. Distrikt nord for Paris i februar).

Les ogs: Selvmordsbomber sto bak Manchester-angrepet

Dei konservative mdrene

Ein stor rapport produsert under leiing av statsvitaren Gilles Kepel handla om islams nye rolle i forstadskulturen. Den vart i 2011 utgjeven av Institut Montaigne, ein liberal tenkjetank som har medarbeidarar fr fleire av dei mest prestisjetunge institusjonane innafor samfunnsfaga, var det eitt nytt trekk som vart srleg framheva som problematisk. Der kom utetter 1990-talet mange algeriarar til landet som fylgje av borgarkrigane i Algerie i 1990-ra, og dei fekk etter kvart konene sine og andre kvinnelege slektningar til seg i familiegjenforeining. Det er elles den viktigaste delen av nordafrikansk innvandring no; sidan 1989 har Frankrike vore noks restriktiv med ta imot nye innvandrargrupper utan automatiske rettar (s som at folk var fdde i franske koloniar, d hadde dei rett til fransk statsborgarskap).

Problemet er d den store arbeidslysa (har faktisk gtt litt ned siste par ra, men er likevel p like oppunder 10%), at det i dei meir defavoriserte milja og isr der foreldra er arbeidslause s droppar mange ungdommar - isr gutane - ut av skulen, og det ganske tidleg, og sjlvsagt vert mange av dei seinare tilkomne kvinnene svrt drleg integrerte. Kva gjer dei d for verne om sjlvrespekten? Dei insisterer p "dei gode gamle skikkane" - og gjer det i godt ml, s dei i realiteten vert nyortodokse og ofte meir ortodokse enn deira eigne mdre. Jenter skal dekkje seg til, dei skal vere blyge og tilbakehaldne, dei skal halde seg unna gutar av feil tru, dei skal ikkje lyde til musikk eller nyte alkohol osb. I viss monn har denne omdreiinga av den nyortodokse skruen vore med p legitimere bde ein aktiv motstand mot integrasjon, og nye tiltak for kontroll og undertrykking av jenter.

Fengsla er utklekkingsanstaltar.

Ein skal ikkje gje konservative mdre som lever i parallellsamfunn noko hovudansvar, likevel, det er mange slike milj som likevel ikkje utviklar dei same valdelege tendensane. Den fransk-iranske sosiologen Fahrad Khosrokhavar er mellom dei som lengst har studert radikaliseringa og jihad-fremjande praksisar og haldningar, han har publisert ei lang rekkje arbeid der han har vist just korleis den nye og radikale jihadismen (alts den som ikkje berre siktar mot ndeleg reinsing) grip om seg i srskilde milj. Han er forskingsleiar ved eit senter under Maison de Sciences de L'Homme i Paris (som ogs har eit fransk-norsk samarbeidssenter, for vrig), L'Observatoire de la radicalisation. I siste strre arbeidet har han analysert rekrutteringspotensialet til terroraktivitetar slik det ter seg i franske fengsel: Prisons de France. Violence, radicalisation, dshumanisation: surveillants et dtenus parlent, Paris: Robert Laffont 2016.

Mange av dei nordafrikanarane som har vore deltakarar i terrorhandlingar, har vore innom fengsel i kortare eller lengre tid. I denne boka legg Khosrokhavar fram resultata av intervju med smkriminelle og farlege valdskriminelle, "dei gale", vaktar, lkjarar,  ja, ogs fengselsleiinga. Han rettar sterk kritikk mot organiseringa av fengsla i Frankrike (og framhevar norsk kriminalomsorg som den rake motsatsen og difor mnster for korleis det br vere!). Det er ikkje minst av di han observerer korleis isr nordafrikanarane, ofte relativt unge menneske som alt fr dei er innsette i fengsel har opplevd ein utanfor-eksistens i det franske samfunnet, og her d mter religis radikalisering som orsaking, grunngjeving og mlgjevar for liva deira.  Sleis er franske fengsel reine utklekkingsanstaltar for potensielle terroristar, isr dei med korte og mellomlange fengselsopphald. Her fr dei religis opplring, opplring i lage bomber, bruke knivar og andre stikkvpen, dei lrer prinsippa for celleforming og mtar leve i det skjulte p, dei fr kontaktpersonar utanfor murane som tek seg av dei straks dei slepp ut, og s bortetter.

Gamle synder blir som nye.

Fr andre hald, sleis historikarane Benjamin Stora og Pierre Vermeren, er det komne studiar over ?dei farlege minna? fr kolonitida og seinare. Det er eit faktum at Frankrike handsama sine algeriske forbundsfeller - dei skalla "harkiane" - srs drleg d dei mtte flykte til Frankrike etter sjlvstendeerklringa i 1962 og tte rs krig. Dei vart stuva saman i bumaskinar, med lite omtanke for korleis dei skulle skaffe seg livsutkome, f av dei fekk heider av noko slag ? ikkje s godt som medaljer. Ganske snart utetter 1960-ra kom mange av dei som harkiane hadde slst imot i alle dei r, men som no vart flyktningar fr eit regime som gjekk inn for panarabisk islam som einaste religion og forfylgde annleis tenkjande ndelaust. Desse vart ogs sende til dei same stadene der harkiane budde. Det er mest eit under at det stort sett gjekk godt, og at dei ikkje tok til drepe kvarandre i korridorane i bustadblokkene.

Det gjekk likevel rimeleg godt heilt fram til 2000-talet. Men spenningane i milja av ulik herkomst berre innafor dei som hadde kome fr Algerie, voks. Dessutan konfliktane mellom algeriarar og marokkanarar, alt ettersom dei interstatlege relasjonane mellom Algerie og Marokko forverra seg, ikkje minst med krangelen om kven som skulle ha herredme over Vest-Sahara. Marokkanarane har elles gjerne klart seg betre i fransk arbeidsliv, inntil relativt nyleg, og har nok ogs hatt ein sterkare byrgskap ved at landet alltid hadde eit visst sjlvstende og ikkje var koloni, men protektorat under Frankrike.

Sj elles min gjesteblogg her p Nettavisen fr i fjor sommar: Kvifor Frankrike?

At berbarane vart forfylgde i begge land og mange av desse kom seg til Frankrike etter kvart, gjorde ikkje sakene mindre komplisert - berberane og arabarane har vore i konflikt i uminnelege tider. Det var jo elles Frankrike som gjekk i brodden for bombinga av Libya i 2011, og d mtte dei for skams skuld ta imot ein del flyktningar derifr, desse har ikkje vore enkle integrere, og dei er sjeldan p god fot med algeriarane, dei heller. I rykk og napp har ogs Tunisia, der kampen for demokratiet har blga fram og attende (symbolisert ved Nobels fredspris til fire representantar for det demokratiske arbeidet i landet, den skalla "Dialogkvartetten", i 2015) avgitt folk til ulike delar av Europa, men inntil fornyleg har personar fr Tunisia sjeldan gtt saman med nokon av dei andre nordafrikanske gruppene for drive organisert kriminalitet (som narkosmugling eller -sal), og det var for mange franskmenn ei overrasking at det skulle dukke opp tunisiarar i ein del av terrorhandlingane.

Farlege minne

Denne utviklinga har alts vakt opp att "farlege minne". P den eine sida hj franskmenn av familiar som flykta - pieds-noirs, sleis, kvite som hadde budd i generasjonar i Algerie, ein del av dei jdar, desse har sjeldan vore eit problem utanom at dei lenge streva med traumer, men det tok dei ofte ut i kreativt arbeid (som forfattaren Albert Camus, om han er det sagt at det meste han skreiv var ein allegori over Algerie, eller filosofen Jacques Derrida, og mange mange fleire). Desse har vore svrt diskrete, alltid, men sogene om slektene og liva deira tek til verte publiserte, saman med minna til dei som slst i Algeriekrigen. Av desse siste er det to slag; for det fyrste dei som gjerne vil at dette skremmelege minnet skal hugsast som tvaring mot tilsvarande stordomstankar og fylgjene av dei, mellom desse er den konservative historikaren Pierre Nora, kjend for sine studiar av kollektive minne, og som gav ut sine personlege memoirar fr krigen i utvida versjon for to r sidan.

For det andre dei som lengtar nostalgisk etter ei tid d familiane deira hadde villaer i Nord-Afrika der det var ein tenar for kvar finger dei samla familiemedlemene rdde over. Det er ikkje fritt for at Nasjonalfrontens talspersonar har alludert ofte og heftig til denne stordomstida, den tida d Frankrike rdde over landomrde p dei fleste kontinent og var ei stormakt rekne med - forutan at det var store inntekter fr koloniane. Ein aggressiv nykolonialisme gjer seg g gjeldande i fransk politikk ? men i dag med nye vpen, minst mogleg militr innsats, sleis utnytting av gjeldsbyrden og handelsavtalar med vidare, overfor fleire tidlegare koloniar. Dette skaper uro mellom mange naturaliserte franskmenn - alts folk som har ftt statsborgarskap i frre eller denne generasjonen - og vekkjer opp eit behov for publisering og diskusjon om kva som hende i kolonitida. Lettast tilgjengeleg er d sogene om Algerie og Marokko.

Historikaren Pierre Vermeren har vist korleis franskmenns diskresjon om denne historia ikkje berre har vore av feigskap, men av respekt for at ein ikkje treng vekkje opp maredraumar og lokke fram hemngir for forgangne synder, og aller minst d den drlege forstinga Frankrike hadde for dei sosiale institusjonane som eksisterte p frehand i landa dei koloniserte, eller for islam.

Der Algerie hadde eksistert nokolunde fredeleg under lokale hovdingar og islam var ein lite nasjonalistisk, lite aggressiv religion, der omforma Frankrike landet gjennom vilkrleg skape nye sjefar og alliansar heilt p tvers av det tradisjonelle samfunnet, og skapte p den mten grunnlaget for nasjonalistiske rrsler s vel som aggressive, antifranske islamske variantar. Den muslimske brorskapen s vel som wahhabittiske agitatorar mellom imamar og koranskulelrarar har visst vekkje tillive desse s lenge nedgravne minna og gjere dei blanke og nye som dme p kva ein god muslim skal hate Frankrike for, i deira forkynning. Det er ikkje utan grunn at den franske staten har utvist ein stor flokk slike imamar sidan 2012 (talet er usikkert, d staten har halde det hemmeleg etter 2015). S ein kan seie at Frankrikes kolonifortid ikkje s mykje plagar folka i dei gamle koloniane, heller ikkje i Nord-Afrika, men derimot har den kome attende som eit flsleg skrmt i dei nye generasjonane, ja, tredje- og fjerdegenerasjons nordafrikanarar, i visse strok i Frankrike sjlv.

Tabu

At alt dette har vore tabu tale om i fleire tir, ja i grunnen i 55 r sidan Algeriekrigen fekk sin slutt, noko som innleidde avkoloniseringa av mange land, har ikkje gjort saka lettare. Det kan sjlvsagt no konstruerast som offentleg lygn og symbolsk undertrykking, og har d ogs blitt framstilt slik av noks sikkert velmeinande sosialistiske sosiologar og historikarar. Tilstanden er med p rettferdiggjere for mange ungdommar av nordafrikansk slekt at dei droppar ut av skulegangen i dette falske og lygnaktige systemet, sjlvsagt. Og i og med at det tradisjonelle samfunnets munnlege tradisjonar, med forkynning av haddith'ar - legendariske soger om profeten og hans slektningar og vener - som ofte har valdeleg innhald og handlar om hemn over gammal urett, har vunne fram mellom ungdom som ofte er lite meir enn analfabetar og ikkje les Koranen, men langt mindre historiske eller faglege skrifter av nokon art - ja, s har alle desse legitimeringane blanda seg med den religise fanatismen i utanfor-milj. Som ogs tiltrekkjer seg folk med opphavleg meir vanleg bakgrunn, men gjerne deklasserte mellomlagsfolk, somtid ogs konvertittar som er lei av det dei reknar som eit keisamt samfunn og skjer spenning og noko ofre seg for. Bokstavleg tala.

Kven snakkar vi om?

Nok om moglege perspektiv p kvifor det er gtt som det er gtt, og nordafrikanarane str i ei srskilt stilling i den nye utviklinga av radikalisert islamisme. For vise kor gjennomtrengjande denne utviklinga faktisk er, trengst det g gjennom dme p kva som har hendt sidan 2014. Dt ret var det einskilde sm tak og nokre drap der gjerningsmennene ropte "Allah Akhbar" og liknande, ein gong p ein politistasjon, men som det dmet tyder p og alle andre dme dette ret i Frankrike p noko liknande vart tolka som, dette var mentalt forstyrra personar, s som ttiringen som kyrde inn i ei folkemengd.

I etterkant har innanriksministeren i frre regjeringa, Bernard Cazeneuve, likevel sagt at det er mogleg dette var forvarsel om kva som skulle komme, at alts forstyrra einskildpersonar vart pverka av propaganda fr det som heldt p bli IS, eller fr Al-Qada, som har hatt sine tilhengjarar lenge i landet. Men: Ingen av dei som d laga personlege aksjonar, var nordafrikanarar. Likevel: Fr og med 2014 vart det laga minnesamlingar til re for Mohamad Merah, og sidan har det florert med fan-grupper p nettet og i sosialt samlag for denne jde- og marokkanarfienden.

Og s kom eit nytt skilsetjande hende der ein jdisk institusjon vart utsett for tak, denne gongen i Belgia.

Det jdiske museet i Brussel, 24. mai 2014

Ein mann tok seg inn i sentrum av museet og tok til skyte, frst med ein revolver, sidan ei mitraljse. Han drap fire personar - tre turistar fr Israel og ei fransk kvinne - fr han stakk av. Etter seks dagar vart han arrestert i Marseille, d det vart oppdaga at han bar vpen - og desse vpena var like dei drapsmannen i Brussel hadde hatt, ut fr videopptaka. Identiteten vart tidleg kjent: Mehdi Nemmouche, ein fransk statsborgar med algerisk familiebakgrunn. Han hadde site fleire gonger i fengsel, og vart d ogs radikalsert siste gong han sat inne, d han slapp ut reiste han til IS i Irak. Den belgiske staten bad om utlevering fr Frankrike, og det skjedde i juli.

Ottawa, krigsminnesmerket og Parlamentet, 22. oktober 2014.

Michael Zehaf-Bibeau, f. 1982 med libyisk far og canadisk mor, gjekk opp til resvakten ved det nasjonale krigsminnesmerket og skaut kaldblodig ned soldaten der han stod. Deretter stakk han inn I parlamentsbygninga like ved, og tok til skyte omkring seg. Han vart snart skoten ned av politistyrkar som raskt kom til staden.

Her er eit dme p noko relativt sjeldan for desse nye terroristane med nordafrikansk bakgrunn: Han var av god familie utan minste konomiske problem; mora, Susan Bibeau, var ikkje berre I arbeid, men jamvel leiar for immigrasjonsavdelinga til Immigration and Refugee Board of Canada, alts noks sentralt plassert i ein viktig administrativ kapasitet. Men: Skilsmissa mellom foreldra og det at guten vart noko framandgjord for far sin, Bulgasem Zehaf, gjorde guten inneslutta og asosial, og om det var grunnen eller ei (folk pstod at be foreldra var skikkelege folk som viste omsorg og interesse for borna sine), hadde han bak seg ei rekkje kriminalsaker og dommar. Han omvende seg ikkje lenge fr drapet til islam, og vart meir og meir fascinert av dei ytterleggande retningane. Broren sa, noko kryptisk, straks etter hendinga at "han gjorde berre det han mtte".

Frste tida var det alminneleg oppfatte handlingane til Zehaf-Bibeau som gjerningane til "ein einsam ulv", ein mann det var gtt overstyr for, helst. Men sidan, i samanlikning med det som har hendt i Europa og srleg i Frankrike, har canadiske styresmakter kome til undrast over om ikkje der var IS-agentar s tidleg godt plasserte i Ottawa. Ved universitetetet i Montreal er det sidan kome igang omfattande forsking p slike moglege rekrutteringsmtar, og ikkje minst omkring "det svarte nettet" og det potensialet som der ligg for nettstyrte kontaktar mellom einskildindivid.

Charlie Hebdo.

taket p Charlie Hebdo 7. januar 2015, og dei pflgjande okkupasjonane og drapa fram til 9. januar synte, ulikt tidlegare hendingar, ein hg grad av organisering og planlegging. Hovudaktrar i taket p Charlie Hebdo, der tre av dei som dydde var muslimar, det br ikkje glymast, var brrne Chrif og Sad Kouachi, saman med Amedy Coulibaly. Alle desse var av algeriske familiar. Medan Chrif Kouachi sat i fengsel fr januar 2005 til oktober 2006, vart han kjent med ein viss Djamel Beghal (f. 1965 i Bordji Bou i Algerie), som vart ein mentor i radikaliseringsprosessen hans. P same tid vart han vener med Amedy Coulibaly, som sat fengsla for vinningsbrotsverk. Straks Chrif Kouachi kom ut av fengselet hausten 2006, sette han i gang med rekruttere soldatar til sloss for Al-Qada i Irak. Spass klnete var han at han snart vart arrestert og i 2008 dmt til tre rs fengsel ? men han slapp sone meir, sidan han hadde site i varetekt s lenge.

Om Amedy Coulibaly, som har malisk bakgrunn, kan ein merke seg at han i 2010 vart arrestert for ha planlagt ei utbryting fr fengsel for den terrorismedmde algeriaren Sman At Ali Belkacem. Han var i si tid med i ei gruppe kalla "Groupe Islamique Arme" som stod for ein serie tak i Paris i 1995, og hadde srskilt ansvar for taket p metrostasjonen St. Michel den 25. juli, der 8 personar vart drepne og 117 skadde. Denne freistnaden til Coulibaly forutan at han drap ei polititenestekvinne og fire jdiske personar i ein daglegvarebutikk den 9. januar 2015, gjorde at han p same mte som Mohamad Merah er blitt utnemnd til martyr for islam og har eigne fangrupper.

F la merke til det i den store verda, men det er eit faktum at d statsleiarar og politikarar og organisasjonsfolk gjekk arm-i-arm gjennom gatene for minnast dei drepne fr Charlie Hebdo-taket den 11. januar 2015, var det rigga til ein mot-demonstrasjon som gjekk andre vegar, med plakatar som sa "Je suis Coulibaly". Kor mange som var med der, er uvisst, men det var i alle hve fleire hundre ungdommar - det vart rapportert at dei hadde "la tte de beurs", alts sg nordafrikanske ut, men det er sjlvsagt urd vite om det stemmer eller ei.

Verviers-gjengen

15. januar 2015, ei knapp veke etter at Kouachi-brrne og Coulibaly hadde utfrt sine ugjerningar, gjorde det belgiske politiet eit stort raid i Verviers, ein by langt aust i landet. Dei hadde informasjon om ei terrorcelle som planlagde tak, alle fire medlemmer var belgiske statsborgarar (vel, det er noko usikkert, ein kan ha hatt falske papir). Men bde leiaren  av gruppa og dei tre medlemmene var av marokkansk familie: Abdelhamid Abaaoud. Han var ikkje til stades, men skal ha vore i Syria d politiet slo til. Han vart skoten medan han prvde flykte fr det franske politiet i Saint-Denis, nord i Paris, den 18. november 2015, han var nemleg hjernen bak taka i Paris 13. november det ret. Khalid Ban Larbi var 23 r d han vart skoten av politiet i januar; ein bror av han gjekk djupare inn i terrornettverket og sprengde seg sjlv i lufta utanfor kafen Comptoir Voltaire i Bastille-stroket i Paris den 13. november. Dei to andre medlemene var Sofiane Amghar, ogs skoten, 26 r gammal, i Verviers, og Marouan El Bali, den einaste overlevande, vart i mars dmt til tolv rs fengsel (og ikkje 16, som var pstanden).

Det er blitt sagt av fleire at desse ungdommane, alle fr Brussel-bydelen Molenbeek, opplevde bylivets "spleen" eller livslede, at dei skte vekk fr normal aktivitet og fann tilgangen til nye opplevingar i rrsla sharia4belgium. Aktive entreprenrar, av det slaget Petter Nesser skildrar i boka Islamist Terrorism in Europe. A History, Oxford University Press 2015, fangar opp og rekrutterer unge menn p gata, slike som av ulike grunnar er framandgjorde. Mange av imamane i Belgia snakkar korkje fransk eller flamsk, sleis, og det ta del i mosklivet er til ein viss grad melde seg ut av bylivet. Men kan hende ikkje p ein spennande mte. Her kjem d ulike rrsler, som sharia4belgium, med tilbod om eit alternativt liv, som alts tiltalte alle desse unge menneska. Derifr glei dei over i kontakt med tidlegare soldatar i Syria, folk med kontaktar til det d ganske ferskt opretta IS.

No fr ikkje sharia4belgium operere fritt i milj med nordafrikansk bakgrunn i Brussel, lenger. Men dt fekk dei gjere i fred i resvis, og den frnemnde historikaren Pierre Vermeren forklrer det med at belgiske styresmakter ikkje hadde aning om kva slag milj dette utvikla, sidan dei jo sjlve ikkje har hatt rynsler med dei srmerkte tradisjonane fr Nord-Afrika, og ikkje rekna med at det skulle ha srskilde fylgjer ? s som gjengdanning med gjengvaldtekter, organisert brotsverk og terror. No er det slik at ein kan finne folk i "forbetringsanstaltar", fengsel og mange andre typar institusjonar, og mange frfalne fr utdanning, som har hamna der dei er p grunn av rekruttering p denne mten.

Bardo-museet, Tunis, 18. mars 2015.

21 menneske, for det meste europeiske turistar, vart drepne i det vidgjetne Bardo-museet i hovudstaden i Tunisia. Alle attentatmennene var tunisiarar, ifylgje informasjon som noks tidleg vart frigjort av statsministeren og statssekretren for tryggingssprsml: Yassine Labidi, Jabeur Khachnaoui, Noureddine Chouchane, Samsheddine Sendi, Maher Gadi og Abdelhak El Assouad.

Kanskje ikkje s rart at eit attentat i Tunisia vart utfrt av tunisiarar, men det nye med denne situasjonen var at ein ikkje der i landet ikkje hadde rekna med eller vedgtt offisielt at islamistane hadde s stor aktivitet eller var i stand til slike valdelege tak. taket vart tolka slik at det var retta mot dei demokratiske kreftene, i og med at det var ei skremsle for turistar og eit anslag mot ein vesentleg kulturinstitusjon i landet. Her sg ein d ei blanding av tidlegare tiders terrorisme med tak mot nasjonale symbol, og ein klr vilje til rke ei blanda forsamling av eit visst sosialt niv.

Det er hgst truleg at dette attentatet inspirerte Nice-attentatmannen, ein tunisiar, 14. juli 2016, men ogs at det har opna for strre samarbeid mellom nordafrikanske grupper som tidlegare stod fjernt fr kvarandre, og sleis har vore med p inspirere ny ideologisk utvikling i desse gruppene.

Villejuif (Val-de-Marne), april 2015

Den algeriske studenten Sid Ahmed Ghlam prvde g til tak p ei katolsk kyrkje, men politiet vart tidsnok varsla til at han vart arrestert fr han fekk utfrt taket etter planen. Han skal ha oppfatta aksjonen sin som Allahs vilje og som svar p al-Baghdadis allmenne mobilisering av muslimar.

Thalys-toget (Amsterdam-Paris) 21. august 2015:

Ein attentatmann vart stogga av medpassasjerar, mellom desse nokre amerikanarar, og desse passasjerane fekk sidan den franske reslegionen som utmerking for sivilt mot og snarrdigheit. Han som skulle vere attentatmann, hadde ikkje p seg identietsprov d han vart teken. Det synte seg seinare at namnet hans var Ayoub El Khazzani, ein marokkansk statsborgar p 26 r, som alt hadde vorte registrert i tre land, derimellom Frankrike, som radikal islamist. Han hadde ogs hatt opphald i Syria. I Spania hadde han vore dmt for narkosal og slapp ut av fengsel i Algsiras i mars 2014, d varsla spanske styresmakter Frankrike om at han hadde planar om busetje seg der.  Han hadde tidlegare vore fast deltakar i gudstenester i Taqwa-moskeen i Algsiras, den skal vere ein av dei mest radikale i retning av jihadisme og krav om sharialovgjeving i Spania. I 2015 vart han registrert som turist i Ungarn, der han reiste saman med Abdelhamid baaoud, ein av dei sentrale aktrane i Paris-taka seinare p ret.

Paris-taka 13. november 2015

Stade de France, det svre fotballstadion som Frankrike er s stolt av og som vart bygd nord i Paris dels for vere med p skaffe ny aktivitet og betre standard i bydelen der, konsertsalen Bataclan, ein mtestad for musikkinteresserte i alle aldrar og fr alle sosiale grupper, og kafemylderet ved Bastille-plassen - desse stadene utgjer ei line mellom aust og vest i Paris. Dei symboliserer sleis fyrst og fremst fellesaktivitetane, det at der er tilgang p tvers av religion, politikk, etnisitet og kva ein elles ynskjer framheve, i denne verdsbyen som gjerne markerer at den skal vere heva over dei vanlege skilja mellom folk.

Just p desse stadene var det alts terroristane slo til. Mange har sett denne utpeikinga av aksen mellom aust og vest, og dei mest kjende mtestadene for mangslags aktivitetar, som grunnlag for meine at terroristane i srleg grad ville rke frfalne muslimar. S dydde der d ogs ei mengd muslimar i taka; franske media har vore varsame med gje att religis overtyding eller etnisk bakgrunn for dei som omkom, men det verkar rimeleg ut fr namn og andre opplysningar tru at mellom 25 og 30 av dei 130 omkomne, faktisk var muslimar. Truleg hvesvis like mange av dei 415 skadde, ogs.

Aller fyrst og ganske lenge trudde ein at det var ei relativt lita gruppe som stod bak, og det vart lagt mykje vekt p det triste faktum at mange av sjlvmordsbombarane ved Stade de France og Bataclan var 15-ringar - just av det slaget eg ovanfor har omtala som rotlause skuletaparar. Men etterforskinga sidan har vist at det handla om ei temmeleg omfattande gruppe menneske, og eg tillt meg liste dei opp:

Oussama Ahmad Atar, 32 r, belgisk-marokkansk; Salah Eddine Gourmat, 24 r, fransk-algerisk; Sammy Djedou, 27 r og drepen i Raqqa i desember 2016, han var med p taket i Brussel i mars, hadde ikkje nordafrikansk bakgrunn, men likevel kyst-afrikansk, med far fr Elfenbeinskysten, men med ei from katolsk-fransk mor som melde ifr til styresmaktene d han reiste til Syria; Bilal Hadfi, 20 r, fransk av marokansk familie, ein av dei som sprengde seg i lufta utanfor inngangen til Stade de France; Ammar Ramadan Mansour Mohammad al Sabaawi, 25 r, irakar; Mohammad Al Mahmod, ukjend alder og opphav; Brahim Abdeslam, 31 r, fransk av marokkansk opphav; Chakib Akrouh, 25 r, belgisk-marokkanar; Abdelhamid Abaaoud, 28 r, belgisk-marokkanar; Ismal Omar Mostefa, 29 r, fransk av algerisk familie; Samy Amimour, 28 r, fransk av algerisk familie; Foued Mohamed-Aggar, 23 r, fransk av algerisk familie; Hasna At Boulahcen, 26 r, fransk av marokkansk familie, skoten i St. Denis saman med Abdelhamid Abaaoud 18.11.; Jawad Bendaoud, 29 r, arrestert i slutten av november, fransk-marokkansk; Mohamed Soumah, 25 r, uklr bakgrunn; Salah Abdeslam, fransk-marokkanar busett i Belgia; Najim Laachraoui, 24 r, sjlvmordsbombar 22.mars p flyplassen i Brussel, bombemakar for bombene i Paris 13.11., fdd i Marokko, belgisk statsborgar; Mohamed Abrini, 30 r, belgisk-marokkansk, arrestert 2016; Osama Krayem, 23 r, svensk statsborgar, opphavleg syriar; Mohammed Amri, 27 r, fransk, fdd i Marokko, busett i Belgia; Hamsa Attou, 21 r, belgisk-marokkansk; Lazez Abraimi, 39 r, marokkansk; Ali Oulkadi, 31 r, fransk med marokkansk opphav, busett i Belgia; Mohamed Bakkali, 28 r, belgiar av marokkansk opphav, rekna som ein av hovudmennene attom Paris-taka; Mohamed Belkad, 35 r, algeriar; Sofiane Ayari, ukjend alder (falskt belgisk identietetskort), tunisiar; Abid Aberkan, ukjend alder og opphav, men etternamnet er algerisk.

Dette er d etter kvart dei namn som er rekna som opphavsmenn og aktrar i Paris-aksjonen 13. november, dei ungdommane kring 15 som ogs var med p sjlve aksjonen, har ein halde tilbake namna til. Som ein ser her, er det alts av dei 29 drepne, etterskte og arresterte personane berre ein irakar, ein svensk-syriar og ein fr Elfenbeinskysten som ikkje har direkte samband til kulturar og milj fr Nord-Afrika (Maghreb). Fleire av dei det her gjeld, sleis Salah-Eddine Gourmat og Sammy Djedjou, har vore i tett kontakt med IS-leiarar som Abou Mohammed al-Adnani og Boubaker El Hakim.

Det er ogs verdt leggje merke til kor mange som var i 20-ra i 2015 av dei som er opplista. Dei har i 2005, d ungdomsopprret braut laus, alts vore fr 9-10 til 13-14 r. Dei er blitt rekrutterte ikkje mange r fr 2015, men den sosialiseringsprosessen som frde til at dei vart rekrutterbare, har starta fleire r fr, truleg ikkje lenge etter 2005.

Brussel, flyplassen Zaventem og ein metrostasjon i sentrum, 22. mars 2016.

Det endelege talet p dde var 32 (sjlvmordsbombarane ikkje medrekna) og 340 sra. Mellom dei dde var ein marokkansk muslim (og to svenskar). Svensken Krayem og fleire andre av dei som var med p planlegginga og utfringa av taka i Paris fire mnader fr, deltok i planlegginga av aksjonane i Brussel ogs. Utanom Krayem var absolutt alle av dei som ein sidan reknar med var aktive i planlegging og utfring av Brussel-aksjonane, av nordafrikansk opphav.

Isr spela brrne Ibrahim et Khalid El Bakraoui, belgisk-marokkanarar busette i kommunen Schaerbeek, velkjende av politiet og rettsvesenet som storforbrytarar. Dei var nre vener av Salah Abdeslam, ei sentral rolle i desse aksjonane. Dei m ha steppa inn d mange av dei som kjende seg forfylgde av politiet etter Paris-taka i november, no gav opp lage ein ny aksjon i Frankrike, men i staden la den til Brussel. Dette ofra dei livet for, Ibrahim sprengde seg i lufta p flyplassen, Khalid p metrostasjonen. Najim Laachraoui, som hadde vore med i Paris, var den andre sjlvmordsbombaren p flyplassen. Mohamed Abrini, ogs i Paris, er identifisert som "mannen med hatten" fr flyplassvideoen, og som angra seg og kom seg bort, vart arrestert 8. april i Anderlecht. Etterforskinga viste at der eksisterte ei felles fransk-belgisk islamistisk terrorgruppe, der den opphavlege hovudpersonen og leiaren var Abdelhamid Abaaoud, belgisk-marokkanar. Han dydde 18. november 2015 i ein politiaksjon i Paris- bydelen St.Denis i forfylginga av taksmennene i Paris.

Magnanville 13. juni 2016

Larossi Abballa, fransk statsborgar med marokkansk opphav, drap ein politimann og partnaren hans, ein politisekretr, med kniv i heimen deira i Magnanville, ein mindre by i det sentrale Nord-Frankrike. Abballa skal ha meint han p denne mten handla etter allmenn ordre fr "krigsherren" al-Baghdadi, den skalla "Kalifen" for IS.

Promenade des Anglais, Nice, 14. juli 2016.

Mohammed Lahouaiej Bouhlel, tunisisk statsborgar busett i Frankrike, kyrde ein lastebil p 19 tonn inn i folkemengda som feira nasjonaldagen p ein av dei mest kjende mtestadene i Frankrike. taket resulterte i 86 dde og 434 skadde, mange av desse var born. Gjerningsmannen vart skoten av politiet medan han framleis var i bilen.

Denne tunisiaren p 31 r hadde ein bakgrunn og ein profil som fekk mange til tenkje at dette mtte vere ein "Einzelgnger"; ein einsam ulv liksom ein meinte han i Ottawa i 2014 hadde vore. Bouhlel t svinekjt, han drakk alkohol og rykte, han skal ha vore sjukeleg oppteken av porno og sex, og ein noks mislukka sjekkar overalt der han var finne. Han hadde elles ei underleg tferd som barneoppsedar - for markere eit poeng skal han ha kyrt ein kniv gjennom ei av dokkene til dottera. Ved eit anna hve fann han det for godt markere sin misnye med borna ved gjere sitt forndne i sengene deira. Srleg psykisk balansert har han knappast vore. Men: Det finst ikkje prov for at han p noko sett og vis hadde nre kontaktar med radikaliserte islamistiske, eller jihadistiske, milj. Derimot hadde han p slutten ein hang til setje p Koran-resitasjonar i bilen nr han var ute og kyrde, alts eit teikn p at han opplevde nokoslag religis krise eller oppvakning.

D str det att tre moglege hypotesar: a) han var ein verkeleg einsam ulv, forstyrra og med motiv ingen forstr, b) han kjende seg kalla til ta del i IS-mobiliseringa p den mte han sjlv flte for, og c) hans gedigne interesse for porno kan ha frt honom inn i det mrke nettet med barneporno og snuff-filmar og alt mogleg anna, og der har han kome i kontakt med mobiliserande krefter for IS. Det verkar som om det franske overvakingspolitiet har valt ta utgangspunkt i ein kombinasjon av b) og c), og reknar med at her ligg det bak eit mogleg nettverk p eine eller andre mten.

Saint-Etienne-du-Rouvray, ved Rouen, 26. juli 2016.

Drapet p den 85 r gamle presten Jacques Hamel vart utfrt av to fransk-algeriske ungdommar p 19 r, be oppvaksne i byen Aix-les-Bains i Savoie: Abdel-Malik Nabil Petitjean og Adel Kermiche. Sistnemnde hadde freista melde seg til teneste for IS alt I 2014, fr han var myndig, men vart stoppa i Tyskland, dit han reiste for finne kontaktpersonar som kunne hjelpe honom vidare. Utskrifter av telefonregisteret synte at dei to hadde vore ofte i kontakt fr ugjeringa.

Breitscheidplatz, Berlin, 19. desember 2016.

Tunisiaren Anis Amri, f. 1992, hadde ftt avslag p asylsknaden sin, og reagerte med kyre ein semitrailer inn i folkemengden som gjekk omkring p julemarknaden ved Keiser Wilhelm-minnekyrkja i Berlin. Han hadde skote den eigentlege sjfren, polakken Lukasz Urban, men kyrde omkring med liket av mannen i forsetet ved sidan av seg. 12 menneske dydde, 56 vart skadde. Anis Amri hoppa ut av frarhuset og stakk av, forfylgd av eit vitne, som likevel mista han av syne.

Politiet arresterte etter dette fyrst ein pakistanar som oppfrde seg mistenkeleg, av di han rett og slett var nervs og redd for verte utvist. Seinare arresterte dei ein 26-rig tunisiar som s vart skulda for ha vore med p planlegginga av taket, sidan han og Amri hadde vore i tett kontakt p telefonen heilt fram til 19. desember. Amri kom seg via Nederland og Frankrike til Italia, der han vart attkjend av politiet i Milano 23. desember og skoten idet han motsette seg kontroll og eventuell arrest.

Berlin-taket er av fleire overfor meg brukt som dme p at der er vesentlege tak som just ikkje har vore gjennomfrde av nordafrikanarar. Andre har meint at Amri opererte som "einsam ulv" og at der ikkje er gode haldepunkt for seie at han hadde noko samband til noka IS-celle. Men forvirringa om identiteten botnar i dei mistydingane som oppstod ved meldingane om at semitraileren var frt av ein polakk, og seinare at ein pakistanar var inne i biletet som mistenkt. Det er ingen tvil om at tunisiaren Amri og truleg i samarbeid med ein landsmann av honom, stod bak ugjerninga. Det finst ein video fr ein av dagane fr han vart oppdaga i Milano, der Amri svor sin truskap til IS-"kalifen" Abu-Bakr al-Baghdadi.

Marseille, avverga attentat ved arrestasjonar 18. april 2017.

Etter spaning og overvaking arresterte politiet to personar, Clment Baur, 23 r, et Mahiedine Merabet, 29 r. Dei vart tekne med stor vpensamling og 3,5 kilo sprengstoff, og politiet meinte dei hadde planar om attentat mot fleire av presidentkandidatane under frste del av valkampen, eventuelt ogs andre politikarar.

Clemet Baur er slett ingen nordafrikanar, snarare ein svrt spesiell figur. Med trygg katolsk bakgrunn og fr ein solid familie, konverterte han som fjortenring til islam. Han vart teken hand om av det muslimske miljet i Ermont (Val-d'Oise, nord for Paris), og han m ha arbeidd hardt p bli ein annan person, for han lrde seg russisk med tsjertsjenisk aksent, og la opp til sj ut deretter i kledebon og tferd, ogs. Han er tydelegvis ein ideologisk overtydd islamist, kanskje i strre grad enn venen Merabet.

Mahiedine Merabet er fransk statsborgar med algerisk familiebakgrunn. I 2013 vart han teken med 1500 kilo hasj p lager, og trass i at han for retten plederte med at han var blitt frstolen store summar og mtte selje hasj for kome seg p beina igjen, vart han dmd til tre rs fengsel. Der mtte han Clemet Baur, som sat inne for eit mindre brotsverk. Det vert sagt om Merabet at sjlv om mor hans arbeidde hardt, ho har ein esoterisk bokhandel og skal vere kjent for drive med healing og elles er ho litt av ein mystikar, s har han opplagt mykje utsetje p samfunnet og har aldri kome overeins med sin lut i livet. S heilt sidan han var ung og fall ut av skulen tidleg, har han vore i konflikt med lova og har mangt p rullebladet.

Paris, politidrapet p Champs-Elyses, 20. april 2017.

Karim Cheurfi, 39 r, budde heime hj mor si og er ein av desse som ein trygt kan seie ikkje dreiv det til noko stort - om ein d ikkje plent vil rekne at han sat mest ti r i fengsel for drapsforsk p ein politimann. Igjen var det sprsml om dette var ein "einsam ulv"; det gjorde ikkje saka enklare at d IS tok ansvaret for taket, sette dei p honom eit "soldatnamn": Abu Yousif al-Belgiki (Belgiaren), noko som skulle tilseie at han var belgiar, men han var fransk statsborgar. Likevel - med algerisk familiebakgrunn, Cheurfi er eit vanleg algerisk namn, og far hans, som kom i klammeri med politiet d han storma inn p ein politistasjon og i ekse skulda politiet for ha drepe son hans i utrengs ml, reknar seg som algeriar.

Forsvarsadvokaten til Cheurfi den gongen han vart dmt for det frre polititaket, hevda han var ein naiv fyr som berre var med p leiken og ikkje skjna nr den vart for heit. Andre vitneml denne gongen seier at Cheurfi vart i fyr og flamme etter Charlie Hebdo-taket i januar 2015, var mellom dei som sg Coulibaly som helt, isr p grunn av drapet p politikvinna. Cheurfi skal ha mumla og snakka hgt om, alt etter kvar han var, at det var naudsynt for alle rett-truande muslimar drepe politifolk som hemn for dei drapa franske soldatar hadde gjort p muslimar.

Manchester Arena 23. mai 2017.

22 personar vart drepne og 64 skadde d den 22-rige Salman Abedi utlyste ei bombe han hadde laga sjlv og hadde i ryggsekken sin, der han hadde stilt seg opp i utgangspassasjen fr konserten med den populre amerikanske sangaren Ariana Grande.

Det er mogleg Salman Abedi representerer eit skifte i britisk terrorisme. I 2005-aksjonen i London var det tre av dei fire gjerningspersonane som hadde bakgrunn fr Pakistan, ein fr Jamaica. Dei var visseleg godt nok innsausa og opplrde i islamistisk terror, men den jihadistiske ideologien var framleis lite utvikla. Sidan, sleis i 2014 og jamvel pnytt I 2017, har vi jo sett korleis sterkttruande pakistanarar i Rotherham tykte dei kunne handtere kristne jenteborn som dei ville, med fangenskap og valdtekter. Og dette synest ogs ha vore eit tema hj Westminster-drapsmannen, Khalim Masood, ifylgje kona, som var vettaskremt d han kom ut av fengsel for den haldninga han hadde overfor henne og andre kvinner, og dei handlingane av valdeleg karakter som dermed fylgde med. Men s hadde d Masood vorte sterkt pverka av den salaifistisk-wahhabittiske predikanten Anjem Choudary.

Sprsmlet er om Manchester Arena-bombinga peikar p ei ny utvikling, og at Westminster-drapa er ein siste rest av ei tidlegare ideologisk jihadist-utvikling. Med det meiner eg fylgjande: Dei mange elementa av nordafrikansk deltaking, og det amalgamet eller den blandings-ideologien og blandings-religionen som ser ut til fylgje av dei stadig nrare kontaktane mellom visse nordafrikansk-avstamma eller -innvandra grupper rundtom i nokre europeiske land, kan sj ut til ha onnorleis og vanskelegare overskodleg pverknad s vel som praksis og nettverksforming.

Tidlegare var jo mykje av det som hende, ja, heilt fram til London-terroren i 2005, noks klrt etnisk identifiserbart, med noks klre nasjonale eller spesifikt religise motivasjonar, gjerne festa i spesifikke historiske hende som skulle hemnast. No, d krigen mellom muslimar (som den franske statsvitaren Gilles Kepel gjerne talar om), alts at ein skal forkaste og forfylgje dei frfalne og om mogleg tvinge dei inn i ein ortodoks religis forstingsmte og praksis, er blitt flytta over til fleire europeiske land, s flyt mangt av det som fr stod imot kvarandre, saman.

in fellesnemnar mellom 52-rige Khalid Mahmood og mange av dei andre det har vore tale om her I denne teksten, er at han har vore sterkt pverka av wahhabittisk salafisme, og faktisk har opphalde seg som engelsklrar i Saudi-Arabia. Vel, det er noko tynt som lenkje. Derimot er det klart at unge Salman Abedi m ha vore direkte pverka av slik ideology, sidan han heldt seg i Libya vekene fr sjlvmordsaksjonen i Manchester, og der truleg vart medlem av "Den Libyiske Islamistiske Kampgruppa", men i alle hve var i kontakt med jihadistiske grupper. Be foreldra til Salman, mora Samia Tabbal og faren Ramadan Abedi, var libyiske flyktningar (vert det sagt), medan sonen vart fdd i England. Han var mistilpassa som s mange av terroristane, brukte dop og dreiv med smkriminalitet, etter at han gav opp studiet i verksemdkonomi og -leiarskap.

Det som likevel er kome fram dei aller siste dagane, er at han nok ikkje var s einsam som ein s ofte framstiller slike kasus. Det vart med ein gong sagt at han var framandgjord fr faren, noko som slett ikkje stemmer. Be brrne hans, Hashim og Ismael, er no arresterte ? tilliks med faren, som det skal vere prova har vore aktiv medlem av "Den Libyiske Islamistiske Kampgruppa". Det har den libyiske tryggingssjefen Abdel-Basit Haroun nyss stadfest. Abedi senior nektar for dette, men s nektar han d ogs, stikk i strid med allslags prov, for at det var sonen som vart sprengt i lufta i utgangen til Manchester Arena.

Her str det d att sj om MI5 og andre britiske instansar kjem til avdekkje eit breiare nettverk av nordafrikanske kontaktar, eventuelt alts i samlag og samarbeid heilt p tvers av gamle skilje mellom nasjonalitetar, etnisitetar og religise affinitetar.

Kva har vi lrt av dette?

Dt er sanneleg ikkje heilt godt seie. Og det m vedgast at ein ikkje kan konstruere i massiv, total forteljing om nordafrikanske gruppers valdelege verksemd i Europa. Der er mange mindre, her unemnde saker der aggresjonar har oppsttt ut fr andre milj (men ogs mange mindre, her unemnde saker av slikt slag som ogs tilhyrer nettopp milj med nordafrikansk bakgrunn).

Stockholm-taket, som vart utfrt av ein person fr Usbekistan, moglegvis med rter i eit breiare milj av tsjertsenarar, passar jo ikkje inn. Eller? Dette taket tok d IS ansvaret for. Det ein alts ser konturane av, er at einskildaktrar med lgteknologiske middel - sleis knivar, lastebilar - utfrer det dei sjlve oppfattar som oppdrag for IS, eller i det minste, tak og tgjerder som dei sjlve ser som noko som fremjer IS si sak.

Og dt er verkeleg noko verte betenkt over. Det vil seie at no har kanskje "bakdra inn i Europa", alts sambandet mellom Frankrike og Maghreb-landa (Mauretania, Marokko, Algerie, Libya, Tunisia), blitt ein autostrada og spass lett manvrere for IS ? trass i at fransk, belgisk og tysk overvakingspoliti er blitt langt flinkare til oppdage faresignal enn fr ? at dei fr med seg gratispassasjerar og friviljuge tilhengjarar som melder seg p. Forsking om cyberterror og det mrke nettet ser ut til kunne stadfeste at denne direktekontakten med einskildaktrar - dei vere seg forvirra eller frustrerte eller forbanna eller kva ? gr heilt parallelt med oppbygginga av fysiske sosiale nettverk, alts terrorceller.

Dermed m ein tenkje nytt. Identifiseringa av dei gamle gruppene til og med Al-Qada - som no ser ut til gjere felles sak med IS - har bygd p srlege kjenneteikn, srmerke og attkjennlege modi operandi. Kva om det via dei nordafrikanske - anten desse er i Nord-Afrika eller det dreier seg om etterkomarar av nordafrikanarar kringom i Europa - er s tilpassa ein allmenn nyortodoks tenkjemte (slik forskarar som Gilles Kepel, Farhad Khosrokhavar og Pierre Vermeren, mellom andre, ser ut til meine), at dei vert som ein "vaskekanal", ei kanalisering som formar, om ikkje nett straumlinjeformar, den terroristiske aktiviteten slik at dei gamle etniske, nasjonale og religise motsetningane vert neddempa til fremon for Den Store Krigen Mot Vesten?

Dt ville i s fall passe srs godt med teoriar - og ein del empiri - som tyder p at IS ikkje eigentleg er srs religise i sine forventningar om ei endetid, Paradis for martyrar og alt det der, men snarare er opptekne av noko meir fysisk og verdsleg, nemleg etableringa av dette kalifatet til al-Baghdadi. Som jo s langt ikkje har vore noko virtuelt, men som har vore tenkt som kontroll med reelle territorium. Nr IS no territorielt er slegne attende stort sett, flyttar dei alts krigen over til Europa og brukar dei kanalar der det er lettast vinne fram.

Dersom det er nokosomhelst forstand i eit slikt resonnement, og det er eg s ublyg meine at det er, s m vi leggje meir arbeid ned i differensierte analysar av skilnader svel som mogleg samanflyt av islamistiske (jihadistiske) tendensar og mottakelege milj. Vi m rett og slett bli meir mottaklege for kva det er for mij som er mest mottaklege for jihadistisk pverknad. D nyttar det alts ikkje halde p med hamre iveg om at alle muslimar er like galne og all islam er like farleg. Til dt er det alt for mykje som str p spel.

Ingen kommentarer

Skriv en ny kommentar