hits

Norske klimaml: Til skade eller gagn?

Nord-Torpa 20160801.En skogsbilvei gjennom en skog i Nord-Torpa i Nordre Land.Foto: Stian Lysberg Solum / NTB scanpix
Foto: Stian Lysberg Solum / NTB scanpix

Av Trygve Refsdal, naturviter med erfaring fra tropisk og nordisk skogbruk

Hvor udgangspunktet er galest, blir tidt resultatet originalest skriv Henrik Ibsen i Peer Gynt. Kan orda brukast om dagens norske klimaml?

Ja, eg trur det. Vrt klimarekneskap er ufullstendig. Her manglar mykje: - Norsk skog fangar og lagrar store mengder karbon fr lufta, i jord og skog, men det er ikkje verdsett. Vasskrafta fr stundom ein verdi, andre tider ikkje. Og rekneskapet gjeld berre vre utslepp av klimagassar, andre viktige klimapdriv manglar.

Kyoto-avtalen fr 1990 galdt norske utslepp av 50 millionar tonn CO2-ekvivalentar per r. - Norsk skog stod d for eit netto opptak p 20-25 millionar tonn. Vasskrafta gav ei energimengd p 120 TWh. Det ville gjeve utslepp p 33-45 millionar tonn CO2 om det var produsert i gass- eller kolkraftverk. - Store tal. Lat oss sj nrare p dei.

Innlegget ble frst publisert i Dag og Tid.

Det at s mykje str utanfor gjev oss kreativ bokfring. Bde el-kraft og skog kan nyttast til pynta p vre Kyoto-tal. - Her er to eksempel:

Nr me brukar el-kraft til produsera lettmetall for eksport sparar det energi og utslepp globalt. Men for oss har det ingen Kyoto-verdi. Ved nedlegging av slik industri fr me frigjort el-kraft, og ho kan d brukast til elektrifisering av oljeinstallasjonar p norsk sokkel. D vert krafta synleg i vrt klimarekneskap, av di ho erstattar gass. Noreg str d fram som ein klimavinnar. Det kostar milliardar, men gjev det ein reell CO2-vinst?

Les ogs: Klimakampen: 18 r med fiasko er nok

Innlegget fortsetter under bildet. 

Trygve Refsdal

Om me hgg meir skog for produsera biodrivstoff fr me g ein vinst i Kyoto. 

- Ein rapport til Klimakur 2020, fr Statens vegvesen, Avinor, SSB og andre, fortel at bruk av biodrivstoff kan minska dei rlege utsleppa i norsk samferdsel med opptil 7,7 million tonn CO2 fram mot r 2030.

- Men: Om norsk skog skal levera rstoffet til dette, m uttaket der aukast s mykje at karbonlageret vil minska r for r. Om det skjer, tapar me dagens netto opptak p 26 million tonn CO2 per r. Minst.

Les ogs: Er vi bilister spedalske i deres yne?

Ein vinst p 7,7 og eit tap p 26 gr ikkje saman. Det ville ha auka dei norske tilskota av CO2 til atmosfren dramatisk, og det ville ha kosta milliardar. Like vel kallar mange dette eit grnt skifte.

I si tid skreiv miljguruen Barry Commoner om ressursbruk, som ei tvaring: There is no such Thing as a free Lunch!  Denne tvaringa gjeld framleis, bde for el-kraft og skog. Her er ingen gratis lunch! - Men offisielle dokument fortel oss at i vr politikk kan me sj bort fr vasskrafta sin verdi og CO2-opptaka i skog:

I mandatet for Klimakur 2020 heiter det: All elektrisitet er antatt ha null utslipp av CO2 i beregningene. 

Les ogs: Hvem krysser av for flest klimatiltak?

Lavutslippsutvalget skriv om skog: ... tilveksten i boreale skoger br holdes utenfor klimaregnskapet.  - I deira rapport er ordet fotosyntese  berre nemnt ei gong, d knytt til teknikk. (Etter at utvalet skreiv sin rapport har norsk skog, med fotosyntesen, sttt for netto fangst og lagring av over 200 millionar tonn CO2.)

Kvifor s store hol? Vel, Kyoto-avtalen hver spesielt drleg for Noreg, med store naturressursar og mykje fornyeleg energi. Den str for 66% av samla energibruk i Noreg, mot berre 14% i Tyskland, etter femten rs Energiewende. (I fylgje BPs Statistical Review 2015.) Me har stor import og reiser jorda rundt, utsleppa fr det tel ikkje med.

Avtalen er einsidig. All fokus er p tekniske utslepp av drivhusgassar. Her er ingenting om dei viktige diffuse opptaka og utsleppa, som i jord og skog. - Og den ser bort fr andre viktige klimapdriv, som jorda si refleksjonsevne. Nr eit landskap vert mrkare, med lgare albedo, s kan det gje eit strre varmepdriv per kvadratmeter enn det ei dobling av CO2-innhald i lufta gjev. Dei siste femti ra har Noreg blitt mrkare, med ei kraftig tilgroing. Dette skuldast, mellom anna, mindre beiting og meir CO2 i lufta.

S til dagens klimatiltak: Eit framlegg no er minska dyrehaldet - sau, kyr og geit - det skal minska utsleppa av metan. Men med frre beitedyr aukar tilgroinga, og det fangar opp meir varme. - Beiting kan gje meir refleksjon fr eit areal. Det skuldast dels trakket av dyra og dels sjlve beitinga; - ei lodden flate fangar opp meir varme enn der det er mykje trakk. Steinar og svaberg, ofte med hg refleksjon, kjem meir til syne. Kva gjev sterkast varmepdriv her, meir metan eller mindre refleksjon? Her er ingen enkle svar. Det er ein laus pstand nr vr klimaminister seier at ein biff tilsvarar sju liter bensin.

I dagens klimatiltak ser me berre drivhusgassar. Det er for enkelt. Enkel er ogs den grne retorikken som pregar debatten, og som s altfor mange forfrer seg sjlve med.

Her er politiske utspel som er fulle av hybris. Hgre vil arbeida for transport utan utslepp. Partileiaren i Venstre vil at flya skal g p biodrivstoff. SAS og Avinor kjem med liknande utspel. Dei gr ikkje nrare inn p kor mykje biomasse som trengs til dette, og kva det gjer med vekt og rekkevidde ved bruk av drivstoff med lg energitettleik. (Jet fuel gjev 9,4 kWh per liter, bioetanol 6,1 kWh per liter.) Dei strr om seg med grne slagord. Men har dei kunnskap om det dei snakkar om?

Kva kan s gjerast for f ein betre norsk klimapolitikk? Eit fyrste steg m vel vera f arbeidt ut eit meir realistisk klimarekneskap. D ville me f frre slike meiningslause utspel.

Ingen kommentarer

Skriv en ny kommentar